Lettergrootte

A+ | A- | Reset
Home arrow Rondom de Dood
Rondom de Dood PDF Afdrukken E-mail

Image

Waarom wachten tot wij
 stervende zijn,
voordat we onderzoeken
 wat het kan betekenen
  om in vol bewustzijn
 te sterven?

 

De hele Boeddhistische houding ten aanzien van het moment van de dood zelf kan worden samengevat in het volgende vers van Padmasambhava uit de cycles van het Tibetaanse Dodenboek:

Nu voor mij de bardo van het sterven daagt,
Zal ik alle grijpen, verlangen en hechten opgeven,
Onafgeleid het helder gewaar-zijn van het onderricht binnentreden,
En mijn bewustzijn uitstoten, de ruimte van ongeboren Rigpa in;
Wanneer ik dit lichaam van vlees en bloed achterlaat,
Zal ik het herkennen als een voorbijgaande illusie.

Overdenking van en meditatie op de dood behoren tot de meest fundamentele bestanddelen van het Tibetaans-boeddhisme. Van oudsher vormt dit een intrisiek onderdeel van het filosofisch en religieus onderricht en van de geestelijke beoefening.

Van alle seizoenen
Is de herfst het best om de velden te ploegen.
Van alle voetsporen
Zijn die van de olifant veruit het best.
En van alle gedachten
Is de beste die van de dood en vergankelijkheid.

Mahaparinirvana Sutra

Op deze website komen verschillende visies, gebruiken en rituelen rond de dood aan de orde. Hieronder worden een aantal praktische punten onder de aandacht gebracht als een korte samenvatting ten behoeve van boeddhisten en andere betrokkenen zoals familie, vrienden, zorgverleners, uitvaartondernemers, e.a.

1. Het is over het algemeen raadzaam goed voorbereid te zijn op het sterven en wensen omtrent specifieke handelwijzen ruim van tevoren kenbaar te maken aan de naaste omgeving. Alles wat in een vroeg stadium is vastgelegd, dient aan het eind van het leven te worden gecontroleerd en akkoord bevonden.

2. Het is goed wensen vast te leggen in een wilsbeschikking of een spiritueel testament.

3. Als mensen niet thuis sterven, is het belangrijk duidelijke afspraken te maken met het tehuis (ziekenhuis, verpleeghuis, hospitium) en de verzorgers (artsen, verzorgenden, familie) over hoe te handelen rond het stervensproces en daarna.

4. De keuzes van de betreffende persoon met betrekking tot levensverlengende handelingen, pijnbestrijding, orgaandonatie en euthanasie dienen duidelijk vast te staan.

5. Men kan contact opnemen met de eigen boeddhistische gemeenschap om specifieke afspraken te maken over rituelen. Over het algemeen verschillen gebruiken per traditie en organisatie. De volgende mogelijkheden doen zich traditioneel voor:

  • Het branden van wierook
  • Het aanbieden van rookoffers
  • Het lezen van Sutra's en het reciteren van mantra's
  • De aanwezigheid van een leraar, monnik, non of een ander lid van de sangha
  • Het tijdelijk inrichten van een altaar met daarop verschillende afbeeldingen van boeddha's en bodhisattva's
  • Het uitvoeren van bepaalde boeddhistische rituelen en/of meditaties
  • Het vaststellen van de periode waarin het lichaam na de dood niet aangeraakt mag worden
  • Het houden van herdenkingsbijeenkomsten.

6. Het afsluiten van een goede en flexibele uitvaartverzekering, het kiezen van een begrafenisondernemer (de meeste uitvaartverzekeringen hebben hun eigen uitvaartondernemers; indien men aan een andere uitvaartondememer de voorkeur geeft, dient men overleg te plegen), het uitzoeken van een begraafplaats of crematorium, waar rekening wordt gehouden met specifieke wensen.

Met uitvaartondernemer en crematorium/begraafplaats moeten er afspraken gemaakt worden over:

  • Het tijdstip van afleggen
  • De wijze van afleggen (bijvoorbeeld het vouwen van de handen, het wassen met saffraanwater of scheren van het hoofdhaar)
  • Het houden van een ritueel in een boeddhistisch centrum, tempel of aula
  • Het branden van rookofferanden in de aula
  • Het aanwezig zijn bij het verbrandingsproces (enkele boeddhistische organisaties geven er de voorkeur aan om de gestorvene mee te begeleiden naar de verbrandingsoven)
  • Het meenemen van de as om deze bij te zetten in een boeddhistische tempel of te verwerken in traditionele kleibeeldjes (tsa-tsa-beeldjes).